خانه توسعه روستا و عشایر کشور " ریشه های پایدار ، ایران ماندگار "

خانه توسعه روستا و عشایر استان آذربایجان شرقی

خانه توسعه روستا و عشایر استان آذربایجان شرقی 

استان آذربایجان شرقی با وسعت 4/16254 کیلومتر مربع در گوشه شمال غربی فلات ایران قرار گرفته است. حدود شمالی این استان را رود ارس با جمهوری‌های آذربایجان، ارمنستان و ایالت خودمختار نخجوان مشخص می‌کند. رود قطـور و آب‌های دریاچة ارومیه حدود غربی با استان آذربایجان غربی است و در جنوب کشیدگی رشته کوه‌ها، دره‌ها، جلگه‌ها و دشت‌ها موجب پیوستگی توپوگرافیک استان با آذربایجان غربی و زنجان شده است. در شرق نیز دره و رودخانه دره رود، کوه‌های سبلان، چهل‌مند و گردنه صائین این خطه را از استان اردبیل جدا می‌کند.

جمعیت مردم آذربایجان شرقی

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1395 خورشیدی، جمعیت آذربایجان شرقی در این سال بالغ بر 3٬909٬652 نفر بوده که نزدیک 5 درصد از جمعیت کل ایران را تشکیل می‌دهد. از این تعداد، 1٬989٬400 نفر مرد و 1٬902٬252 نفر زن بوده‌اند که در 1٬223٬028 خانوار ساکن این استان زندگی می‌کنند. جمعیت استان در مقایسه با سال 1390 نزدیک به 4/89 درصد افزایش یافته است.

در سرشماری سال 1395 خورشیدی،تبریز با جمعیتی بالغ بر 1٬773٬033 نفر، پرجمعیت‌ترین و چاراویماق با جمعیتی بالغ بر 31٬071 نفر، کم‌جمعیت‌ترین شهر آذربایجان شرقی بوده است. از جمله شهر‌های پرجمعیت استان علاوه بر مرکز استان می‌توان به شهر‌های مراغه، مرند، اهر، میانه و سراب اشاره کرد. تعداد آبادی‌های استان در سال 90 دو هزار و 731 آبادی و 20 آبادی استان خالی از سکنه هستند.

آب و هوای اذربایجان شرقی

به خاطر پهناوری جغرافیایی و وجود ارتفاعات متنوع، آب و هوای آذربایجان بسیار متنوع است در فصل تابستان، شهرهای جلفا و میانه دماهای بالایی را تجربه می‌کنند، اما در فصل سرما، از مهرماه تا اواسط فروردین، دماها به شدت کاهش می‌یابد. این منطقه از جمله استان‌های سردسیر و برف‌گیر کشور محسوب می‌شود، اما با توجه به پهناوری، آب و هوای متفاوتی در فصول مختلف سال را تجربه می‌کند.

زبان مردم آذربایجان شرقی

زبان رایج مردم در آذربایجان شرقی، ترکی آذربایجانی است اقلیتی که به زبان فارسی صحبت می‌کنند نیز در مرکز این استان، که کلانشهر تبریز است، زندگی می‌کنند اما با ترکی آذربایجانی نیز آشنایی دارند و بسیاری از آن‌ها هم از این زبان استفاده می‌کنند.

تاریخچه آذربایجان شرقی

نام این استان در منابع تاریخی با نام‌های مختلفی نظیر آذربادگان، آذربایگان، آذربیگانون، اتراپاتاکان، آذربایغان و آذربیجان ذکر شده است از دوران باستان، آذربایجان به عنوان یکی از نقاط مهم قوم ماد در ایران مطرح بوده است. پس از مهاجرت قوم ماد به ایران، آذربایجان به عنوان یکی از قسمت‌های تصرف شده توسط این قوم شناخته شد. شهرستان تبریز، به عنوان یکی از قدیمی‌ترین مناطق ایران، دارای تاریخچه‌ای بسیار باستانی است که نشان‌دهنده قدمت و تأثیرگذاری این شهر در طول تاریخ است.

از آثار تاریخی و باستانی این شهر می‌توان به سارکن پادشاه آشور و دژ تارویی اشاره کرد همچنین، در برخی منابع تاریخی، شهر تبریز به نام‌های اوشکایا یا تربیس هم ذکر شده است. از قرن دهم میلادی به بعد، تبریز به عنوان یکی از شهرهای بزرگ و مهم آذربایجان شناخته شد که با پیشرفت صنعت و تجارت، علم و تمدن نیز در آن شکوفا شد. در دوران حاکمیت صفویان، تبریز پایتخت ایران شد و در دوره‌های مختلف تاریخی، از جمله دوران قاجاریه، نقش مهمی در تاریخ و سیاست ایران ایفا کرد. در دوره استبداد صغیر محمد علی شاه، مردم تبریز با قهرمانی‌های خود، از جمله ستارخان و باقرخان، توانستند از چنگ استبداد رهایی یابند و به مبارزه برای آزادی ایران بپردازند.

مکان های تاریخی آذربایجان شرقی

  • کاخ شهرداری: این ساختمان در سال 1312 شمسی، در گورستان متروک و مخروبه کوی نوبر ساخته شد دارای یک برج ساعت چهار جانبی است که هر پانزده دقیقه یک بار، گذشت زمان را اعلام می‌کند.
  • عمارت ائل گؤلی: این استخر سابقه شاه گؤلی (استخر شاه) دارد و امروزه به نام ائل گؤلی (استخر مردم) شناخته می‌شود. یکی از گردشگاه‌های زیبا و دلکش تبریز است.
  • بقایای عمارت ربع رشیدی: خرابه‌های باقیمانده ساختمان‌های عظیمی است که در زمان ایلخانیان به همت رشید الدین فضل الله وزیر نامی ایران در محله ولیانکوی باغمشه تبریز ساخته شد. این مکان به اصطلاح امروزی یک شهر علمی و دانشگاهی بود.
  • خانه مشروطیت: این خانه محل اجتماع سران مشروطیت در تبریز بود و تاریخ ساختمان آن 1247 شمسی مطابق با 1288 هجری قمری است بانی این خانه حاج مهدی کوزه کنانی از فعالین نهضت مشروطیت بود.
  • قلعه آق گنبد (هلاکو): قلعه تاریخی آق گنبد در جزیره اسلامی (شاهی سابق) واقع شده است جزیره اسلامی یکی از چند جزیره بزرگ دریاچه ارومیه و تنها جزیره مسکونی آن است. قلعه مورد نظر بر فراز کوهی در این جزیره قرار دارد و قبر هلاکو و دیگر سرداران مغول در این قلعه است.

لینکدونی تبریز

جاهای دیدنی آذربایجان شرقی

  • ارتفاعات سهند
  • ارتفاعات سلطان داغی
  • ارتفاعات مورو داغ
  • چشمه آب معدنی کندوان
  • غار اسکندر
  • دره سعید آباد
  • دریاچه قوری گؤل
  • جزیره اسلامی (شاهی)
  • قلعة جوشین
  • حمام کردشت
  • رباط شاه عباسی گویجه بئل
  • سنگ نبشته سقندل
  • ارتفاعات کمتال
  • ارتفاعات قوشا داغ
  • تالاب یوسفلو
  • تالاب دیب سیز
  • تالاب خرمالو
  • ارتفاعات سلطان سنجر

غذاهای محلی آذربایجان شرقی

  • کوفته آذری
  • دیزی آذری
  • کباب بُناب
  • دلمه‌ی برگ مو
  • دلمه‌ی کلم
  • خیتاب
  • دویماج
  • بیناب خوروشی
  • آیران آشی
  • سوغان آشی

سوغات آذربایجان شرقی

  • ان اسکو
  • نان اهری
  • نان روغنی
  • قرابیه
  • سوجوق
  • باسلوق
  • نوقا
  • ریس
  • حلوای هویج
  • حلوای گردوی اسکو
  • باقلوا

صنایع دستی آذربایجان شرقی

  • فرش
  • قالی
  • گلیم
  • چاپ‌های سنتی
  • رودوزی‌ها
  • بافتنی‌ها
  • نگارگری
  • پارچه‌بافی
  • نقره‌سازی
  • مَمَقان‌دوزی
  • عروسک‌های سنتی
  • جاکلیدی
  • نمدمالی

محصولات طبیعی آذربایجان شرقی

  • عرقیجات
  • گیاهان دارویی
  • عسل
  • گرده گل

آداب و رسوم مردم آذربایجان شرقی

  • شب چله (چیله گجه‌سی)
  • چهارشنبه‌سوری
  • نوروز
  • مراسم خواستگاری
  • مراسم نامزدی
  • عروسی
  • عاشیق‌ها